18.07.2024- Kültür Merak Grubu
Bir Endüstriyel Casusluk Hikayesi ”Edirne Kırmızısı” ”Uğrunda çok emek ve paranın harcandığı, sırrını çözene ödüllerin verildiği tarihsel bir renk” Edirne’de 15. yüzyılda kök boya olarak üretilen kırmızı rengin bir tonu.
Edirne kırmızısının öyküsü Dünya tekstil sanayisinde önemli bir yere sahip olan “Edirne kırmızısı”, 15. yüzyılda şehirde kök boya olarak üretildi. Tuğla kırmızısının daha parlağı olarak nitelenen rengi elde eden ve adına “Edirne kırmızısı” diyen iki boya ustası, formülünü bir süre sonra Fransa’ya götürerek, bu rengin Avrupa’daki tekstil sanayinde yaygınlaştırılmasını sağladı. Fransa’da 1740’lı yıllarda üretildikten sonra “Rouge d’Adrinople” (Edirne kırmızısı) adıyla sektörde yer edinen renk, özellikle tekstil alanında önemli yer buldu.
Edirne’de de elde edildikten sonra tarihi yapıların süslemelerinde ve şehrin geleneksel el sanatlarında kullanılan renk, aradan geçen süreçte unutulmaya yüz tuttu. Yeniden doğduğu topraklara getirilen renk için seferber olan kent, Edirne kırmızısının popülerliğini artırmak için çaba gösteriyor.
Fransa’da yayımlanan Histoire D’entreprises dergisi, Edirne Kırmızısı: Bir Endüstriyel Casusluk Hikayesi başlığını kullanarak yayınladığı bir makalede şu önemli cümleleri kullanıyor: 18’inci yüzyılda Türk pamuklu ürünleri son derece ünlü olup ve Doğu tekstil sanayi için önde gelmekteydi. O yıllarda pamukla olan uyumu ve göz alıcı rengi nedeniyle epey tercih edilen bir renk olan Edirne Kırmızısı tekstilcilerin de bir hayli dikkatini çekiyor. Kaliteli kumaşlara kolaylıkla ulaşabilen firmalar, onca uğraşa rağmen bu rengi bir türlü elde edemiyor. Dokumada kaliteyi ve en güzel renkleri yakalayabilme amacıyla Edirne Kırmızısı’nın sırrı büyük bir titizlikle saklanıyor. Ta ki Fransızlar İzmir’deki kuru temizlemeci Rumları parayla tutana kadar… Ve her şey gibi satılıyor!!!
YORUM: Doğadan her şeyi kopyalıyoruz, yine de değersizleştirip doğayı ellerimizle tahrip ediyoruz. Yerel kaynakları kullanan insanları kentlerde sanayi işçisi olarak istihdam ediyor, tarımı ve hayvancılığı öldürüyoruz. Her şey çıkarcıların elinde olsun, insanlar bir lokma ekmeğe, bir yudum suya muhtaç olsunlar mantığı da tutuyor da tutuyor.
SİNOP BİLİM KÜLTÜR EĞİTİM DERNEĞİ 