Araştırılacak o kadar çok konu var ki. Yapılacak arkeolojik kazılar da. Strabon, Sinopis yakınlarındaki bereketli BLEANA ve DOMANİTİS’TEN bahsetmektedir. Bleana PALA olabilir mi üzerinde tezlerimizi paylaşmıştık. Sinop sınırları içinde Gökırmak geçen bölge ve Kızılırmak deltasının uzandığı yüksek bölgeler araştırılmayı hak ediyor olsa da henüz bir çalışma olmadı.
Hitit metinlerinde adı geçen DAHARA’NIN, Durağan ile ilgisi olabilir mi?
Bir yüksek lisans tezinin bir bölümünü paylaşmak istiyorum:
“ESKİ ÇAĞ TARİHİNDE SINOPE- ÖZDEMİR KOÇAK-TEZ DANIŞMANI:Prof Dr. MEHMET ÖZSAlT
Dalıara-Amnias (Gökırmak) ilişkisi
Sinope-Sinuua özdeşliğine ek olarak, Hitit metinlerinde geçen Dahara’run antik dönemdeki Amnias (Gökınnak) olabileceği de ileri sürülmüştür 24.
Burası metinlerde Dahara Nehri ya da Dahara Nehri Ülkesi diye geçmektedir25.
H.Ertem, Dahara Nehri’nin Tum(m)ana Eyaleti’ne yakın olduğunu bildirmekte ve nehirle birlikte bölgenin oldukça dağlık bir yerde olduğu sonucuna varmaktadır26.
Hem nekadar Dahara-Amnias ilişkisi üzerine öne sürülen tezler oldukça akla yatkınsa da~ bu özdeşlik de tam anlamıyla gerçeklik kazanmamıştır.
Ancak araştınnaların artması, yeni filolojik ve arkeolojik delillerin gün ışığına çıkarılması ile bu lokalizasyon olayı doğrulanabilir.”
Araştırmaların artması, güzel kentimizin değerlerinin açığa çıkması dileğiyle…
Dağ köylerinde araştırma yaparken, gördüğüm el sanatları örneklerinden çok etkilenmişimdir. Kadınlarımız, renkleri ve motifleri, eğitim almışçasına işlemişlerdir dokuma bezine. Her desenin bir matematiği vardır. Yaratıcı örneklerde, doğa canlılığıyla yansır.
Bu işleri, hayvan güderken yapmaları onlara hayranlığımızı artırır. Dokuma bezinin, tel tel ipliklerini sayarak şaşırmadan özenle işlemişlerdir.
Evde oturan, yalnız kasnak ya da gergef işleyen yardımcıları olan kadınlar değildir onlar. Ahır onları bekler, hayvanlar onları bekler, tarla da onları bekler. Eşeği alıp, dağa oduna da giden onlardır. Ekimi onlar yapar, hasadı onlar alır tarladan.
Yüksek köylerde, kış zorlu geçer. Yokluk ve sıkıntıların güçlendirdiği kadınlardır onlar. Geçmişimizin kahramanları olan kadınlarımızın yerini yeni nesil koruyabiliyor mu?
Güçlü, başarılı, çalışkan kadınlarımızın torunları da güçlü olabiliyor mu?. Toplum standartlarının değişime uğraması, sosyal medya etkisi, insanları bağımlı hale getirdi. Üreten yerine tüketen toplum olduk. ÜRETEN KADINLARIMIZI UNUTMUYORUZ.
Araştırmadaki Sinop ile ilgili bölümleri sizlerle paylaşıyoruz. Dikmen ve Tilkilik Köyü detaylı yer alıyor. Almanca Raporunu, internet ortamında çeviren ve Araştırma Raporununu bize ulaştıran Adem ÇOLAK’A teşekkürlerimle.
Bafra-Aladzham -Cheltek Turu. 25
İkinci gün Kuetengebirge’nin en yüksek zirvesi olan Kızıl Yrmaq ile Sinob arasındaki üç zirveli DUtmen 1560 m’ye tırmandık.Buradan Kuetengebirgeı’nin büyük bir bölümünü görebildik, eowie çünkü jandarma korumamız glliclı: Muhtemelen Aladecham’da, Wilajeti sınırında, Vieuren naoh Sinob, Bafra, Tacheltek’in Feleechluoht’unu alın ve Tawaohan-Dagh’daki keskin Kale Kale’den sonra, Diltmen’den geçebildiğimiz Kreiebogena yarıçapı için, yaklaşık 10 mil! Böylece buradan yaklaşık 70 km’lik bir yol ile Sinob’a gittik ve bu da harita yapımında tam bir sobnitt ile sonuçlandı.
Kıyı dağları burada şu şekilde temsil edilmektedir: Dütmen, Kızıl-Yrmaq’a inen bir zincir üzerinde uzanır; Zincir için Kiepert’in bahsettiği “Katran-Dagh” adını hiç duymadık.Kuzeyde bu zincir kuzeyden güneye, denize kadar uzanan tek tek sırtlara düşer Bil.Marriage akan Denizler. Bafra ve Aladecham arasında daha soylular. Sliden’a doğru, biri Dümmen’den iki özdeş, görünüşte paralel sırtla karşı karşıyadır, bunlardan biri eski kablo, ikincisi ağaçlıktır. aynı yükseklikte çapraz kiriş. Her iki sırtı da tırmandığımız için şu ayakları yürüyebildik: ördek Kuatengebirge’nin ana güvertesine ein’e kadar uzanıyor; ikinci, ağaçlık Rüoken dallarından aşağı doğru zincire tam olarak paralel uzanıyor. Adechala-Su’nun kaynaklarında Derin vadi dieaee Bacheı daha sonra her iki sırtı güneye doğru ayırır. Daha sonra ana sırt, çoğunlukla dolomitik formlar (Qara•Qaja) alarak yukarı doğru bir alanda, büyük ölçüde Gök-Yrmaq vadisine düşer. Önünde kuzeyde, muhtemelen birkaç kez kesintiye uğramış, üzerinde Dütmen’in de bulunduğu, en azından yükseklik olarak ona eşit olan bir zincir var. Ana zinciri belirtmiyorum çünkü irie bir Waaaenoheide oluşturmaz. İki zincirden kaçan kaçanlar orduya akar, sonuçta uzun süre paralel tilerler oluştururlar, örn. B. Ewrieta ve Kızıloğlu-Su. Bu nedenle zincirin de birkaç kez kırılması gerekir.
Ana zincir patika boyunca 1200 m yüksekliğinde aynı kalır ve hiçbir kıvrımı yoktur. İki sınırlayıcı Tbiler ve derin, dar ve dik.
v. Flottwell, Kızıl-Yrmaq Nehri Havzasından.
Dütmen’in dorukları, ana sırtta, özellikle kuzey yamacında yer yer ortaya çıkan kireçtaşı iken, ana masifin alt kısımları genellikle en karmaşık oluşumları gösteren arduvaz ve granitten oluşuyor gibi görünmektedir. Sadece Kilkilik’in kuzeyindeki zincirde kumtaşı bulduk.
Dütmen katı bir bitki sınırı oluşturur. Kuzey yamacında kayın, orman gülleri ve tütün hakimdir. Dağın tepeleri zaten tamamen çıplak ve güneye bakan manzara, yükseklerde tamamen çıplak bir manzara buluyor. Sadece derin vadilerin dibi ve daha güneydeki sırtlar çam ormanları taşır. Nebieo-Dagh bölgesinin aksine, kayınlar, orman gülleri ve tütün tamamen yok olmuştur. Dahası, bitki örtüsündeki değişiklik gerçekten fark edilmez. Orada sözde Souq-Dagh ana zincirde başlar. Adı, Sinob’a kadar uzanan ormanlarla kaplı dağ silsilesi anlamına gelir. Genellikle açıklıklarla kesintiye uğrayan bu orman, güney kesimlerinde çamlardan oluşur, ancak bunlar kısa sürede güzel kayın ve gümüş köknar meşcerelerine yol açar.
Kıyı dağları oldukça yoğun nüfusludur. Köylerin büyük bir bölümünde Kızılbaşlar yaşıyor gibi görünüyor, ancak hiçbir şekilde aralarındaki misafirperverlik eksikliğinden şikayet etmemize gerek yok. Aşağıdaki örnek, misafirperverliklerinin ne kadar ileri gittiğini göstermektedir. Qawadschyq köyünde abandı’ya vardık, boş Sohulhauı eio’ya yerleştik ve bezelye çorbamızı pişirdik. Yeni doğan bebeklerle pek ilgilenmemiştik, sonuç olarak bize bakmakla da ilgilenmediler, aksi halde bize karşı çok arkadaş canlısıydılar. Ertesi sabah yola çıkarken, saygıdeğer, ak sakallı bir Türk, elinde değnek, gitmeye hazır yanımıza geldi. Muktar (Schulze) şehzadeleri ve çevre köylerdi. Dün gece buradan üç mil ötedeki bir eve geldiğimizi duymuş ve hemen yanımıza gelip bizi selamlamıştı; ıohon ıc’den ayrıldığımızdan beri artık bizi rahatsız etmek istemiyordu. Şimdi o, hemen ve bunun şerefine bir koyun eti kestiği için köyü mazur gösterdi ve biz onunla birlikte orada kahvaltı yapmak için köyüne gidene kadar istekleri yerine getirmedi. Herhangi bir teşekkürü ve herhangi bir tanımayı hakaret olarak kabul etmedi. Kahvaltı menüsü tipik ve burada bahsetmek istiyorum: ballı haşlanmış yumurta, sarımsaklı elifse sütü, hooig, salatalık kabuklu ayran, Qyzyldschaq meyvelerinden tatlı komposto, dilimlenmiş salatalıklı kalın süt, soğan, ince Ülkede geleneksel olan ekmek ve su. Neyse ki köy yolumuzun üzerindeydi. Bojabad’da bu beklenmedik karşılaşmanın sevinciyle ışıldayan ihtiyarla yeniden karşılaştık.
Hemen hemen tüm Türk köylerinde, köyün en zengin sakini tarafından bakılan ve yabancının ücretsiz olarak barındığı bir musafir-channe, bir yabancının evi, bir ateş ve bir yatak vardır. Köyden jetler çiftçisi genellikle yabancıyı eğlendirmek için evde sahip olduğu en iyi şeyi getirir, çünkü bu “Tanrı’nın bir armağanıdır”.Güney iğnesi hilal ile süslenmiş küçük pusula, Mekke yönünü işaret ediyor ve böylece Türklere namaz kılarken yüzlerini ne yöne çevirmeleri gerektiği konusunda bir işaret vermiş oldu.
Hemen hemen tüm Türk köylerinde, köyün en zengin sakini tarafından bakılan ve yabancının ücretsiz olarak barındığı bir musafir-channe, bir yabancının evi, bir ateş ve bir yatak vardır. Köyden jetler çiftçisi genellikle yabancıyı eğlendirmek için evde sahip olduğu en iyi şeyi getirir, çünkü bu “Tanrı’nın bir armağanıdır”.Güney iğnesi hilal ile süslenmiş küçük pusula, Mekke yönünü işaret ediyor ve böylece Türklere namaz kılarken yüzlerini ne yöne çevirmeleri gerektiği konusunda bir işaret vermiş oldu.
Bu alanda özellikle zarif bir kostüm giyilir. Erkeklerin kırmızı yerine, altında altın işlemeli beyaz bir fes var. Kadınlar, yakası ve kolları açık, beyaz gömleği ortaya çıkaran açık kırmızı kolsuz yelekler giyerler.
Kostüm bölgeye göre çok farklı. Anadolu Yüksek Ovalarında, kalın malzemeden yapılmış ve Türklerde çoğunlukla kahverengi, Kurdanlarda sıklıkla mavi olan ve toka, fiyonk veya dantellerle süslenmiş kısa, açık Anadolu ceketi hakimdir.
Burger çeşitleri yaygınlaştıkça, ekmek aramız unutuldu mu ne dersiniz?
Dünyada, gastronomi alanına yoğun ilgi devan ediyor. Getiri, her alanda olduğu gibi bunu da çok güzel kullanıyor. Bizim doğal ürettiklerimiz, katkısız yemek türlerimiz albenili reklamların gölgesinde kaldı. Giysi de, yemek de, eğlence de….. sayabildiklerimizin hepsinde, popüler kültür dünyayı kontrolü altına almış durumda.
Bu ortamda, unutulan bir köy kültürümüze değinmek istiyorum. Gastronomi, dünyada önem kazanıyor, doğal ve yerel temelli yemekler de değerleniyor. Anlatacağımız çorba tarifini, gelecek kuşaklara bırakmak amacımız. Aroması ve doğal protein kaynağı oluşuyla sofralara yeni lezzet kazandıracaktır.
Ninelerimizden kalan bu tarifi paylaşırken, eski kadınlarımızı saygı, sevgi ve rahmetle anıyorum. Doğal ve katkısız ürünlere sağlığımız için ihtiyacımız var. Paketlenmiş ürünlerin içinde bulunan koruyucuları göz ardı edemeyiz.
DÜNYADA BİNLERCE YIL VAR OLAN ŞİFALI BİTKİ KANTARON
DIGITAL CAMERA
Bizim insanımız, bu bitliye ne ad vermiş? Yoksa, kantaron yağı pazarlanınca mı bu ot tanınmış?
Bu ot, Avrupa, Kuzey Afrika, Sibirya, Asya, İran ve Kıbrıs’ta da bulunmaktadır. Bitki dünyanın birçok yerinde yetişmekte ve son yıllarda artan talep nedeniyle Avrupa, Amerika, Avustralya ve Çin’de bitkinin tarımı yapılmaktadır. Her ülke, kendi adlandırdığı sözü kullanmaktadır.
Kökünün Yunanca olduğu konusuna gelirsek; bu otun geçmişinin tarihini M.Ö. 450 tarihi ile sınırlandırmış oluruz. Otun tarihi, çok eskilere dayanır. Şifa amaçlı hep kullanılmıştır.
Anadolu’da:
-binbirdelik otu,
-kan otu,
-kılıç otu,
-koyun kıran,
-kuzu kıran,
-mayasıl otu,
-püren,
-yara otu gibi isimlerle bilinir.
Peki halkın bildiği bu ot, neden KANTARON OTU oluverdi?
Annem PÜREN derdi, yaşasaydı da yine sorsaydım, daha ince ayrıntılarla anlatırdı. Onların haklarını çiğnetmemek adına, bu halk otun adını koymuştur ve Yunancadan falan almamıştır. Yalnızca, kantaron yağı alternatif tıpta kullanılır olunca, getiri öne çıkmış ve dünya literatürüne KANTARON YAĞI olarak adını kazımıştır.
Yalnızca ticari amaçla hazırlanan şişelerde KANTARON YAĞI yazdığından, halk kendi verdiği ad yerine ticari adı kullanmaya yönlenmiş.
Ne olacak, bu modern dünya her şeyin iyisini biliyor ya(!). Para her kapıyı açıyor ya. Onlar ne derse daha “EYCE” olmalı ya. Varsın, bizim eli nasırlı, yüzü onurlu insanlarımızın verdiği adlar kaybolsun mu?
Gözünü sevdiğim para derler ya. Herkesi esir ediyor, halkın kullandığı sözcükleri siliveriyor.
Almanca Enzian, İngilizce hypericum perforatum), diğerlerini sözlüklerden araştırmak gerek.
SÖZLÜK NE DİYOR:
Yunanca kentávrion κενταύριον sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca kentaúrion κενταύρειον “şifalı bir bitki, centaurium” sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Kentaúros κενταύρος “Yunan mitolojisinde at gövdeli efsanevi varlık” Eski Yunanca özel isminden +(t)ion ekiyle türetilmiştir.
Mitolojide şifalı otların piri sayılan kentaur Khiron’a atfen. Karş. İngilizce centaury (aynı anlamda).(Nişanyan Sözlük)
Kadınlarımız, yokluk günlerinde yaşarken, ürettikleriyle yoktan var etmeyi bilmişlerdir. Çalışmadan, emek vermeden, alın teri akıtmadan, iradeyi çalıştırmadan HAZIR satın alma eğiliminin yaygın olduğu günleri yaşıyoruz.
Kadınlarımız yöresel el işlemelerini, hayvan güderken, tarlada yorulup da bir soluklanma arasında, gece idare lambası ışığında yapmıştır. Unutulan bu değerleri kayda geçirelim de, gelecek nesillere ulaştıralım amacını taşıyoruz. O güzelliklerin matematiksel ve renk boyutu incelikleri, okurlarımızı da düşündürür umarım.
Sinop’un yalnızca Ayancık ve Türkeli ilçelerimizdeki kadın başlığında bulunan YENGİL adındaki özel parçaya dikkat çekmek istiyorum.
Bordo el işlemesi tepeliğin adı NEZGEP, nezgepin yanlarından boyundan geçen ve tepeliği tutan kordon ise YENGİL. Yen kökünden geliyor, kolların altındaki üçgen parçaya da YEN adı veriliyor. Yanda olan anlamını açıkça içeriyor sözcük.
Akademik çalışmaların yapılması, Olgunlaşma Enstitülerinin modernize ederek günümüze uygulamaları sevindirici oldu.
İlginizi çeker mi bilmiyorum, yengil Türkiye kadın başlıkları arasında hangi yörelerde var?
Muğla- Milas- Çomakdağ kadını başlığında:
Adıyaman kadın başlığında:
Karaburun İzmir kadın başlığında:
İnce el işlemesi olan yengil örneklerine Aydın, Bursa, illerimizde ve Çepni kadın başlıklarında rastlayabiliyoruz. Giysiler de sözcükler ve türküler gibi insanlarla coğrafyaları gezerler. Her kültür, etkileştiği geleneği kendi öz yapısına uyarlar ve yaşatır. Güzel değerlerimizi yaşatmak ve kıymetini bilmek dileğiyle…
İnsan, iç potansiyelinde var olan aşkı, seçtikleriyle özdeşleştirir. Konuyu, sigarayı ve alkolü ilk tadan kişi ile örnekleyebiliriz. İlk tadış acıyı hisseder, mide ve ciğerler rahatsız olur. Çevreden, sözcüklere yüklenen anlam etkisiyle bu acının “zevk” olduğunu kabullenerek. gittikçe alışkanlığa ve haz almaya dönüştürür. Sonra, aralarında inanılmaz bir sevgi akışı başlar.
Veysel’in dediği gibi” bu bendeki aşk olmasa, güzelliğin on para etmez”.
Böylece, maddesel ve duygusal yapının içten dışa- dıştan içe etkileşimi, insanı bağımlılığa doğru götürür. Gönül köşkünde, ona özel alan açar. Veysel ne diyordu” eylenecek yer bulamam, gönlümdeki köşk olmasa”. O, özdeki kendine ulaştığından, dizeleri su gibi akıp gidiyordu.
Kurban, tüm dinlerin babası olan Hz. İbrahim’in, maddesel ve manevi algısının yaşanmışlık örneğidir. Kişide var olan tüm yanlışların kurban edilmesi öğretisi, milattan önceden beri devam etmektedir. Hz. İbrahim, tanrılara insan kurban eden kavimleri, bu ilkellikten kurtaran öncü bir peygamberdir.
“Eski Türkçede kurban: Bayçar – Türk, Altay ve özellikle Balkar halk kültüründe kurban. Türkçedeki “kurban” sözcüğünün içerdiği anlamdan daha geniş kapsamlıdır. İlahi bir amaçla kesilen veya doğaya salınan hayvan ya da doğaya saçılan yiyecek, içecekler ile tahılları da içerir.”(Nişanyan Sözlük)
“Arapça ḳrb kökünden gelen ḳurbān قربان “tanrıya sunulan adak” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice ḳrb kökünden gelen ḳūrbānā קוּרְבָּנָא “adak, sunu, hediye” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İbranice aynı anlama gelen ḳarbān קׇרְבָּן sözcüğü ile eş kökenlidir.”(Nişanyan Sözlük)
“Herhangi bir şeye, bir Tanrı’ya veya kutsal kabul edilen bir objeye yakınlık göstererek sevgi bağıyla yönelme. Bu nedenle akraba kelimesiyle aynı köke dayanmaktadır. Akadca ḳerēbum/qerēbum (=yaklaşmak, yakın olmak) sözünden kaynaklanmıştır. Kirve kelimesinin de aynı kökten dönüştüğü görüşündeyim. Akadcada ḳarābu veya ḳerēbu sözü ‘takdis etmek, saygı ile anmak, dua etmek’ karşılığıyla da kullanılmıştır. Arapça karîb (=yakın) kelimesinin çoğulu akribâ’dır. Önceleri akribâ (=yakınlar) diye bilinen bu kelime, sonraları sehven akrabâ şeklinde telaffuz edilegelmiş. Arapçadaki akrabâ “(Ak Sözlük)
Göçebeler, doğayla uyumlu yaşarken özgürdüler ve yaşamlarının patronuydular. Dünyada nüfus arttıkça, topraklar paylaşılamadı ve savaşlar çıktı. Yerleşik hayata erken geçenler, kurallara uyumlanma sürecini çabuk tamamladı. Göçebelikten en geç kurtulanların durumu ise başkaydı. Onlar, 1600 sonu 1700 başlarında yerleşik hayata geçenlerdi.
Doğal yaşamın inceliklerini özümsediklerinden, varlığın kıymetini bilenlerdi. Yerleştikleri alanlarda, her biri doğacıydı. Toprağı ekiyor biçiyor, doğa da onlara sunuyordu. Yaparak yaşayarak öğrendiklerinden, zengin kültüre sahiptiler. Sanayileşme, medya araçları, internet yaygınlaşınca bu pazara alıcı gerekti. Köylerde okul kalmadı ve göçebelikten kurtulanlar yeniden göçebe olmuşlardı. Boşalan, 10 hanesi kalan ve cemaati olmayan üç camili köye 3 imam atanırken, köy çocukları için öğretmen atanması imkansız oldu.
Bu göç mağdurları, büyük kentlerin, vasıfsız eleman ihtiyacını karşılamalıydı. Çok göçen olmalı ve pazara alıcı yaratılmalıydı. Öyle de oldu, üretenler artık tüketici oldu. Böylelikle kendisi olmayan, kentli de olamayan ara bir kültür doğdu.
Unutuldu nenelerin, dedelerin el sanatları. Unutuldu doğal ürünlerden yapılan yemekler. Unutuldu ana dilin doğal sözcükleri.
Sinop köylerinde tarım alanında inceleme ve araştırmaları yaparken söz varlığını da toplayan İsmail ERSOY, köylerde buğdayla yapılan sütlaç tatlısını derlemiş. Sitemize gönderdiği bilgiyi okurlarımızla paylaşıyoruz:
“Ben İsmail ERSOY, Sinop yöresi söz varlığını toplarken 1968-1977 yıllarında köylerde buğdayla yapılan sütlaç ikram ettiler. Bu kültürü, gezdiğim Çankırı, Ankara, Kırşehir, Konya, Kayseri, Kahramanmaraş, Antep, Hatay köylerinde hiç görmedim. Sinop yöresi yemeklerinde değerlendirilmesi kültürümüze zenginlik kazandırır.“
Teşekkürler İsmail ERSOY. Dövme buğdaydan sütlaç yapan başka illerin olduğunu internetten de görüyoruz. Buğday ve undan çok çeşitli yiyecekler üretirdi insanımız. Hazır yiyecek pazarının alıcısı oldu artık.
Yel değirmenleri dönüyor yine. Döndürülüyor dümen. Hafızalara format atılıyor, küresel sistemin istediği insan yaratılıyor. Geçmişi ve geleceği de getirinin kontrolünde.
Beslenme kültürümüzün de küresel sisteme ayak uydurduğunu görüyoruz. Sağlıklı, temiz ve doğal ekmek aramız, “burger” kültürüne yenildi. Ayakta atıştırmalar, sağlıksız beslenmeye kapı araladı. Getiri, dört bir yanımızı kuşatarak insanları teslim alıverdi.
Nenelerimizin yufka kültürü vardı eskiden. İster soğan, yeşillik ve kıyma sarılır, ister haşlanmış yumurta ve yeşillik koyup sarılır yenirdi. Yufka, günlük ve taze açılırdı köylerde. Oklava ve yaslağaç sesi, ritimle ezgi yayardı etrafa.
Tirit, yufkadan yapılırdı. İnsanlık tarihinden bu güne, bayat ekmeklerin ve kalan sulu yemeklerin değerlendirilmesiyle ortaya çıkmıştı TİRİT. Sözcük Farsça kökenliydi. Anadolu’ya, Orta Asya’dan göçle gelmişti. Doğanın sunduklarına saygı duyan, kıymet bilenlerin YOKLUK yemeğiydi TİRİT. Koşullar iyileştikçe, etli- tavuklu- mantarlı- mercimekli – sebzeli tirit yaptılar yaratıcı kadınlarımız. Sinop’a özgü bu ürünleri mutfak sektörüne kazandırmak istedik.
BİLKE olarak, 2013 yılından beri bu kültürü gelenekselden moderne taşımak için arge çalışmaları yaptık. Resmi kurumlara sunumlar gerçekleştirdik. Sektörleri davet ettik, onlara da sunum yaptık. Üniversitemizle işbirliğinde “GELENEKSELDEN MODERNE TİRİT YARIŞMASI” düzenledik. Uluslararası şefler, derecelendirdiler.
Her aşama, arge çalışmalarımıza yön verdi. Yarışmada 1.gelen ürünü, tirit porsiyon tabağımızın ortasına aldık, etrafına geleneksel GERZE tiridini sıraladık. Köy tavuğu, ceviz ve tereyağı üçlüsünün yanında, derneğimizin geliştirdiği özel sos ve yoğurtla süsledik.
2024-2025 SİNOP TİRİT TADIM GÜNLERİ yaptık. 20 kişilik gruplara, bu tiridi ikram ederek tanıtımın yaygınlaşmasını sağladık.
Sinop Park Yıldız Tesisleri Sahibi Ayşe Serpil YILDIZ ve İşletme Müdürü Handan Yılmazer TURAN ile BİLKE Yönetim Kurulu birlikte proje sunumu sonrası
Özel işletmelerden teklifler geldi. Sinop’a kazandırmak hedefimiz gerçekleşti. 30 Nisan günü SİNOP PARK YILDIZ TESİSLERİNDE son sunumumuzu yaptık. Listelerine TİRİT alacaklarının sözünü verdiler. Sinop’a hayırlı olsun. Değerlerimiz, değerini bulsun.
Bir konu konuşulur, özenle detaylandırılır, hakkında edebi yazılar yazılır, güzel diksiyonla okunabilir. Eğer ateş yanıyor ve düştüğü yeri yakıyorsa, orada anlatmak öncesi yapılacak işler vardır. Ateşi söndürmek, yaraları sarmak, gerekenleri yapmak gibi.
Depremde, toprağın altındakilere, uykusuz kalarak, gece gündüz demeden ulaşan yardım elleri öpülesi ellerdir. Evsiz kalan, sığınacak dam, yatacak yatak, yiyecek yemek bekler. Geçici çözümlerin ardından, kalıcı çözümler, diğer deprem ülkelerinde alınan tedbirleri beklerler. Uzun gelecek vaat eden konuşmalar, onların yüzüne taş değil de gül atmaya benzer.
Hikâye olunur ki: Pir Sultan Abdal, idam edileceği darağacına doğru yürümeye başlamış. Hızır Paşa emir vermiş:
“Herkes Pir Sultan’ı taşlasın, taş atmayanın boynu uçurulacak, bilsin.”
Uğruna mücadele ettiği halk, Pir Sultan’ı taşlamaya başlamış. Taşlar Pir Sultan’a kadar gelmekte, ama ona değmeden yere düşmüş. Pir’in musahibi (can yolda- şı) Ali Baba, taş atmasa da can korkusundan Pir’e bir gül atmış. Gül, Pir’e değmiş ve yaralamış. Al kanlar akmış Pir’in bedeninden. Can dostunun bu hareketinden incinen Pir’in dudaklarından şu nefes dökülmüş:
SİNOP BİLİM KÜLTÜR EĞİTİM DERNEĞİ 