eski sinop köyleri | SİNOP BİLİM KÜLTÜR EĞİTİM DERNEĞİ

STK’LAR VE BİZİM KÜLTÜRÜMÜZ

03.10.2019-BİLKE

Biz nasıl unuttuk analarımızın el işlemelerini. Biz nasıl unuttuk, pamuk ninenin iç sızlatan masallarını. Nasıl unuttuk, o yanık türkülerimizi.

Göç köyleri ıssız koydu, köylüyü de kentte yoksul bıraktı. Köyler ıssız kaldı kalmasına da, kente göçenler de köy değerlerinden ıssız kaldı. Kök boyalar milat oldu, ağaç oyma sanatı yoklara karıştı. Kente yerleşenler, bizim köyümüzde kıymetli el sanatlarımız vardı deyip canlandırmaya çalışmadı. Liseyi terk etti çırak oldu, asgari ücrete razı geldi. Kızlar sanat öğrenme, el becerisi kurslarına katılma konularına uzak kaldı. Köyünü sevenler, vatanını sevenlerse kaybolan kültürlere seyirci kaldı.

Oysa ilk işimiz olmalıydı değerlerimiz. Üniversiteye giden öğrencilerimiz yüksek lisans tezlerini köylerinden yapmalıydı. Yapanlar varsa da sayıları çok azdı.

Türkeli ilçesi kadın göynek arkası nakışı

Medresede emekli öğretmen Hicran ÖZKAN’ın dükkanına gittim. Türkeli ilçemizden temin ettiği çok özel el işlemesi “göynek” gördüm. Desenleri ve renkleri herkesin ilgisini çekecektir. Ah bizim kadınlarımız, torunlarınız büyük şehirlerde bu güzelliklerden uzak yaşıyor. Avm’lerde dolaşmayı sizin sanatınıza tercih ediyorlar.

Türkeli ilçesi kadın göynek arkası nakışı

Büyük şehirlerdeki STK temsilcilerimiz, bu konuyu gündemlerine almalılar. El sanatlarımız, yemek çeşitlerimiz fuarlarda çoğalmalı. Alanında uzmanlarla güncelleştirilmeli,modern standlarda teşhir edilmeli. Bu konuda emek veren insanlarımız var sağ olsunlar, onlar bizim yüzümüzü ağartıyorlar. Köy derneklerinin hepsi STK bilincini taşıyarak kültürlerimiz konusunda katkı sağlasa, ortaya el birliği ile güzel sonuçlar çıkacaktır.

TRT Trabzon Radyosu canlı yayınına 4 kez konuk oldum. Elimden geldiğince değerlerin kayboluşunun insan üzerine etkileri konusuna değinmeye çalıştım. Her köy, kendi değerlerine, yerel özelliklerine önem verirse, birlikte hareket etme kabiliyeti kazanır. İlgili makamlarda hakkını savunur, taleplerde bulunur ve sonuç alınır.

Yaşar SARIKAYA

Yorum yapın

Yazan: sinopbilke 03 Ekim 2019 in eski sinop köyleri

Etiketler: bilke TRT, canlı yayın, kaybolan kültür, trt radyo

KÖYLERİMİZ VE BİLİNMEYENLER

02 Eyl

CUMHURİYET DÖNEMİNDE SİNOP KÖY İSİMLERİ ÜZERİNDE ÇALIŞMA

Ulu önder Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti Devletini kurduktan sonra bilim, sanat, kültür ve eğitim alanında büyük atılımlar başlatmıştır. Atılan adımlar pozitif bilime dayalı, ülkenin kalkınma hızını artıran çalışmalardır. Özgür uluslar, dünya sahnesinde verdiği bu tür örneklerle tarihe isimlerini kazımıştır.

Kültür ve sanat alanında yapılan çalışmalar, halkın yaşam kalitesini etkilemektedir. Yaratıcı zekalar, bu alanlarda özgün güncellemeler yaparak halk kültürlerini geleceğe taşırlar. Bir metrekarelik bir tuvalin içinde, geçmişe ve geleceğe yolculuk yapabildiğimiz gibi; bir özlü söz ile şaşkınlıktan dona kalabiliriz. Sözcükler, renkler, desenler ve hikayeler, küçücük dünyalarında bizi evrenin sonsuzluğuna doğru sürükleyebilirler.

Cumhuriyet döneminde, durumun hassasiyeti düşünülerek köy isimlerinin orijinalleri tespit edilmiş ve kayda geçirilmiştir. Osmanlı Devletinin son teşkilatı mülkiye kayıtları içinde, birçok Türkçe yer ismi olduğu gibi, Rumca ve Ermenice isimler de vardır. Yapılan çalışmanın amacı, Anadolu’dan devam eden göçlerle yeni kurulan köylerin isimlerinin tespitidir.

İçişleri Bakanlığının, Cumhuriyet döneminde yayınladığı KÖYLERİMİZ adlı eserde, Türkiye’deki tüm köy isimleri çıkarılmıştır. Bu kitapta, 16. yüzyıl listesinde olan Türkmen ve Yürük köylerinin hepsi vardır. Listeye bunlardan başka, göçerlerin yerleştiği şu köy isimleri de eklenmiştir:

Şeyhli köy Sinop Gerze

Şeyhli köy Sinop Boyabat[1]

Bayat köy Sinop Boyabat

Büyük Kızık köy Sinop Gerze

Küçük Kızık köy Sinop Gerze [2]

Çepni köy Sinop Gerze

Çepni köy Sinop Ayancık[3]”

Tıngır köy Sinop –[4]

Karlı köy Sinop Gerze[5]

Ala-Yuntlu Boyu

Kastamonu: Bu bölgedeki Alayuntlu oymağı Kastamonu Sancağının Boy Ovası (Boy- Abad) kazasında yaşamaktadır. Bu oymak da Ankara Yörükleri arasındaki Ala-Yuntlu oymağı gibi çok küçük olup ancak 20 vergi nüfusludur. [6]

[1] H. Göktürk, aynı eser, s, 116

[2] Hilmi Göktürk- Anadolu’da Oğuz Boyları- 1979 s, 55

Köylerimiz; s, 128, 467, 468, 515.

[3] H.Göktürk aynı eser, s, 107

[4] H.Göktürk, aynı eser, s, 118.

[5] H.Göktürk, aynı eser, s, 121

[6] Faruk Sümer- Oğuzlar, s, 351 Yaşar SARIKAYA

Yorum yapın

Yazan: sinopbilke 02 Eylül 2013 in eski sinop köyleri

Etiketler: sinop köyleri, sinop ve alayuntlu

SİNOP’TA DİVAN YERLEŞİMLERİ

29 Ağu

Sinop köyleri hakkında yapılan akademik araştırmalar ışığında “DİVAN ” sözcüğü neler anlatıyor:

SİNOP’TA KIZILCAELMA DİVANI

‘Divan’lar Türkiye’nin kuzeyinde
Bolu, Zonguldak, Adapazarı ve Sinop yörelerindeki dağlık alanlarda çok sayıda yer
almıslardır. Divanların baslangıcı XVI. Yüzyıl’a kadar gitmekte, bu tarihlere ait
(meseleyi aydınlatması açısından değerli bir kaynak olan) tahrir defterlerinde
bunların izlerine rastlanmaktadır. En eskisi 1431 tarihli olan bu defterlerden 1525
tarihli olanında ‘divan’lara rastlıyoruz.

Tahrir defterlerine baktığımızda bu divanlar hakkında daha ayrıntılı
bilgiler edinebiliriz. Sinop’ta Kızılcaelma divanı Aydoğmus, Kayabası, Sarıseki,
Körseki, Kabaklı ve Gire çukuru köylerini içermektedir ve bunlar bir kısım
sipahinin tımarıdır. Düsük gelirli olan bu köylerin her biri iki ya da üç tımara
bölünmüstür. Bu tımarlar da genellikle bir bekâr ve evli iki kisiye verilir. En yüksek
miktar 10 bekâr kisi ile 19 evli kisiye (aileye) verilmistir. Yine Sinop’ta Kiragos
divanı 23 yerlesme (ya da köy) içermektedir; Saraycık, Gürgen, Akçasehir,
Tasluca, Hacı tepeciği, Saraycık, Karacaköy, (vd.). Bahsedilen bu köyler hem tımar
olarak verilmis, hem de iki ya da üçe bölünmüstür. Ör. Bunlardan Akçasehir 19
aile ve 4 bekâr nüfusu ile 5’e bölünmüstü. Benzer olarak Hacı tepeciği köyü 25 evli
10 bekâr vergi mükellefine, Karacaköy 10 evli 3 bekâr, Saraycık 17 evli 8 bekâr,
Gürgen 29 evli 11 bekâr vergi mükellefine sahipti. Kiragos divanında vergi verenlerin sayısı 163 evli 56 bekâr (toplam 219) kisidir ve bu kisilerin baslıca uğrasısı tarım ve arı yetistiriciliğidir (Kastamonu Sancağı Tahrir Defteri’nden).